જ્યારે આપણે વિચારીએ છીએ કે ભારતમાં સૌથી ધનિક કોણ છે અથવા કયા રાજ્યોના લોકો સૌથી વધુ કમાણી કરે છે, ત્યારે દિલ્હી, મુંબઈ કે ગુજરાત જેવા રાજ્યોના નામ વારંવાર આપણા મનમાં આવે છે. પરંતુ તાજેતરમાં જાહેર થયેલા આંકડાઓએ બધાને આશ્ચર્યચકિત કરી દીધા છે. નાણાકીય વર્ષ 2024-25માં ભારતની માથાદીઠ આવક એટલે કે દરેક વ્યક્તિની સરેરાશ વાર્ષિક આવક 1,14,710 પર પહોંચી ગઈ છે. દસ વર્ષ પહેલાં એટલે કે 2014-15માં આ આંકડો 72,805 હતો. એટલે કે છેલ્લા 10 વર્ષમાં દરેક ભારતીયની સરેરાશ આવકમાં 41,905નો વધારો થયો છે. તેનાથી પણ મોટી વાત એ છે કે કયા રાજ્યના લોકો સૌથી વધુ કમાણી કરે છે અને સૌથી વધુ લાખપતિ ક્યાં છે એટલે કે જેમની વાર્ષિક આવક 12 લાખથી વધુ છે. તે જાણવું માત્ર મહત્વપૂર્ણ નથી પણ તે એ પણ દર્શાવે છે કે ભારતમાં વાસ્તવિક મધ્યમ વર્ગ અને આર્થિક વિકાસ ક્યાં થઈ રહ્યો છે.
સૌથી વધુ લાખપતિ ક્યાં રાજ્યમાં છે છે?
આવકવેરા રિટર્ન (ITR) અને કરદાતાઓના ગુણોત્તરના ડેટા અનુસાર, કર્ણાટક આ યાદીમાં ટોચ પર છે. અહીં, 20.6 ટકા કરદાતાઓ એવા છે જેમની વાર્ષિક આવક 12 લાખથી 50 લાખની વચ્ચે છે. તેલંગાણા બીજા સ્થાને છે, જ્યાં આવા લોકોની સંખ્યા 19.8 ટકા છે. આ પછી ઝારખંડ 19.5 ટકા, તમિલનાડુ 18.8 ટકા અને દિલ્હી 17.6 ટકા આવે છે. ભારતની સરેરાશ માત્ર 14.1 ટકા છે, એટલે કે, સમગ્ર દેશમાં કરદાતાઓની આ ટકાવારી આ આવક શ્રેણીમાં આવે છે. ગુજરાત અને બિહાર જેવા રાજ્યો આ યાદીમાં સૌથી નીચે છે, જે દર્શાવે છે કે કેટલાક ધનિક ગણાતા રાજ્યો હવે ઓછી આવકવાળા બની રહ્યા છે.
કયા રાજ્યમાં સૌથી વધુ લોકો કર ચૂકવે છે?
મહારાષ્ટ્રમાં, સૌથી વધુ લોકોએ ટેક્સ રિટર્ન ફાઇલ કર્યા છે, જેમાં લગભગ 46 લાખ લોકોનો સમાવેશ થાય છે. પરંતુ જો આપણે વસ્તીની દ્રષ્ટિએ જોઈએ, તો દિલ્હી ટોચ પર છે. અહીંની વસ્તીના 5.9 ટકા લોકો કર ચૂકવે છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં, આ આંકડો ફક્ત 1.5 ટકા છે, ભલે તે દેશમાં સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવે છે. બિહાર સૌથી ખરાબ સ્થિતિમાં છે, ફક્ત 0.8 ટકા લોકો કર ચૂકવે છે. કેન્દ્ર સરકારના મતે, રાજ્યોમાં માથાદીઠ આવકમાં આટલો તફાવત આર્થિક વિકાસનું સ્તર, શાસનની ગુણવત્તા, ઉદ્યોગોની સંખ્યા, નોકરીની તકો અને સામાજિક માળખું જેવા પરિબળોને કારણે છે.
